مختصری درباره واقعه عظیم غدیر خم

در سال دهم هجرت به دستور الهی آخرین سفر پیامبر

 ( صلی الله علیه و آله و سلم ) به مکه برای تعلیم حج و اعلام

 ولایت ائمه آغاز شد . در این سفر بیش از صد و بیست هزار

 نفر آن حضرت را همراهی می کردند که در شرائط آن زمان بی

 سابقه بود . بلافاصله پس از پایان مراسم حج اعلام شد همه حجاج از

 مکه خارج شوند و برای برنامه ای مهم در غدیر خم که کمی قبل

 از محل جدا شدن کاروان ها بود حضور یابند . سه روز پس از

 مراسم حج سیل جمعیت به سوی غدیر حرکت کرد .

اجتماع عظیم در غدیر

با رسیدن به محل موعود فرمان توقف از سوی پیامبر اعلام شد

. به دستور پیامبر ، سلمان اباذر و مقداد و عمار منبری در زیر سایه بان

 چند درخت آماده کردند و پیامبر پس از اداء نماز ظهر بر فراز منبر

 ایستادند و امیرالمومنین را فرا خواندند و ایشان هم قبل از شروع

 خطابه بر فراز منبر ، یک پله پائین تر از پیامبر در سمت

 راست ایشان ایستاد .

سخنرانی پیامبر در غدیر که حدود یک ساعت به طول انجامید

 و صد و بیست هزار مخاطب داشت را می توان در یازده قسمت

 تقسیم بندی کرد که آن را به طور خلاصه عرض می کنیم .

در بخش اول حضرت به حمد و ثنای الهی پرداختند .

در بخش دوم حضرت فرمودند : باید فرمان مهمی درباره

 علی ابن ابی طالب ابلاغ کنم که اگر این پیام را نرسانم رسالت الهی را

 نرسانده ام و ترس از عذاب خداوند دارم .

در بخش سوم حضرت امامت دوازده امام بعد از خود تا آخرین روز

 دنیا را اعلام فرمودندو نیابت تام ائمه را از خدا و رسول در حلال و حرام

 و همه امور دنیا اعلام فرمودند .

در بخش چهارم پیامبر با بلند کردن امیر المومنین ( علیه السلام )

و معرفی ایشان فرمودند

من کنت مولاه فهذا علی مولاه

نیز فرمودند : خدایا دوست بدار هر که او را دوست دارد و دشمن باش با دشمن

 او و یاری کنهر که او را یاری کند و خوار کن هر که او را خوار کند .

در بخش پنجم حضرت صریحا فرمودند : هر کس از ولایت ائمه سر باز

 زند ، اعمال نیکش سقوط می کند و جایگاه او جهنم خواهد بود .

در بخش ششم حضرت با تلاوت آیات عذاب و لعن از قرآن ، عذاب الهی را

 بر دشمنان اهل بیت ترسیم کردند .

در بخش هفتم حضرت تکیه سخن را بر اثرات ولایت و محبت

 اهل بیت قرار داد .

در بخش هشتم مطالبی اساسی درباره امام زمان و اوصاف و شئون

 آن حضرت بیان فرمودند .

در بخش نهم مردم را به بیعت با خود و سپس با بیعت با

 امیرامومنین دعوت کرد .

در بخش دهم حضرت درباره احکام الهی از جمله امر به

 معروف و نهی از منکر و تبلیغ پیام غدیر صحبت فرمودند

آخرین مرحله دعوت به بیعت لسانی با امیرالمومنین علی

( علیه السلام ) بود .

پس از اتمام خطبه دو خیمه بر پا شد که در یکی خود و در

 دیگری امیرالمومنین علی ( علیه السلام ) جلوس فرمودند . مردم دسته

 دسته وارد خیمه می شدند و پس از بیعت با پیامبر وارد خیمه

 امیرالمومنین می شدند و با آن حضرت بیعت می نمودند و تبریک

می گفتند . با قرار دادن ظرف آبی که میان آن پرده ای موجود بود

 و دست مبارک امیرالمومنین ( علیه السلام )  در یک طرف ظرف

 قرار داشت ، زنان هم دست خود

 را در طرف دیگر آن گذاشته و این گونه بیعت می کردند . 

مناجات امام سجاد درروزعرفه

حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است .

پروردگارا ! حمد و ستایش از آن توست که آفریننده آسمانها و زمینی ،

صاحب جلال و عظمتی پروردگار پروردگاران ، و خدای هر معبود ،

و آفریننده هر مخلوق ، و وارث همه چیز، خداوندی که مثل و مانندی

ندارد و دانستن چیزی از او پوشیده و پنهان نیست و بر همه چیز احاطه

دارد و او بر هر چیزی نگهبان و مراقب است .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، یکتا و بی همتا ،

یگانه و بی همانندی تو آن خداوندی هستی که خدایی

جز تو نیست ، کریم ، بخشنده ،در نهایت کرامت و

بخشندگی ، عظیم و بزرگ ، در نهایت عظمت و بزرگی ، بزرگ و کبیری

و در بلندترین مرتبه از کمال .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، بلند مرتبه ، والا

مقام و به شدت انتقام گیرنده .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، بخشنده مهربان ،

دانای حکیم و فرزانه . تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ،

شنوای بینا ، پیوسته بوده ای وبر همه چیز آگاهی .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، کریم ، از همه بزرگوارتر ،

جاودانه بادوام و پا برجا .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، پیش از همه بوده ای

و بعد از همه خواهی بود.

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، خداوندی که در نهایت

بلندی مقام بهبندگانت نزدیکی ، و در عین قرب و نزدیکی به بندگانت در

 بلند مرتبه ترین مرتبه قرار داری .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، خداوند دارای

شکوه و عظمت ،و بزرگواری که شایسته حمد و ستایش است .

تو آن خداوندی هستی که خدایی جز تو نیست ، خداوندی که همه

چیز را بدون مایه واصل آفریدی ، و صورت و شکل هر چیز را بدون الگو

و نمونه ایجاد نمودی ، و پدیده ها را بدون پیروی از کسی پدید آوردی .

تو آن خداوندی هستی که برای همه چیز اندازه و میزان قرار داده ،

و هر چیزی را به آسانی آماده نموده ای ، و غیر خود را سر و سامان داده ای .

تو آن خداوندی هستی که برای خلق کردن ، هیچ کس تو را یاری نکرده ،

و در کارت هیچ وزیر و مشاوری به تو کمک ننموده است ، و برای تو شاهد و

 ناظر و همانندی نبوده است.

تو آن خداوندی هستی که هر گاه اراده کنی وقوع آنچه را که اراده

کرده ای حتمیت یافته ، محقق میگردد ، و چون درباره چیزی قضاوت کنی

قضاوت و داوری تو بر اساس عدالت ، و هر گاه فرمان دهی ، حکم و فرمان

تو از روی انصاف است .

تو آن خداوندی هستی که در هیچ مکانی نمی گنجی ، و در برابر حکومت و

سلطنت توهیچ حکومتی به پا نخاسته ،و هیچ دلیل و برهانی

تو را عاجز و ناتوان نساخته است .

تو آن خداوندی هستی که تعداد همه چیز را شمرده ای ، و برای هر چیزی ،

مدت و زمانی قرار داده ای ، و هر چیز را به اندازه معلوم و معین پدید آورده ای .

تو آن خداوندی هستی که اوهام و اندیشه ها از رسیدن به کنه

ذات تو عاجز مانده ، و فهمها از درک کیفیت و چگونگی تو ناتوان شده اند

و چشمها جایگاه تو را نمی بینند .

تو آن خداوندی هستی که هیچ حد و حدودی نداری تا محدود گردی ،

و برای تو مثل و مانندی نیست تا درک شوی ، و فرزندی نیاورده ای

تا خود فرزند دیگری شوی . تو آن خداوندی هستی که مخالف و

ضدی همراه تو نیست تا با تو دشمنی نماید ، و مثل

و مانندی نداری تا برتو پیروز گردد ، و همتایی برایت نیست

تا با تو برابری کند .

تو آن خداوندی هستی که آغاز کرد ، و اختراع نمود ، و پدید آورد ،

و بدون نمونه و الگو آفرید ، و آنچه را ساخت ، خوب و نیکو ساخت .

پروردگارا ! پاک و منزه هستی ! چقدر مقام و منزلت تو بزرگ است ، و چقدر

 جایگاه تودر میان دیگر مکانها بلند است ، و چقدر فرقان تو آشکار کننده حق است .

پروردگارا !  پاک و منزهی تو ! ای نیکی کننده ، چه بسیار است نیکی تو ، و ای مهربان ، 

چه فراوان است محبت و مهربانی تو ، و ای حکیم و آگاه به امور و اشیاء ،

چه بسیار است شناسایی تو .

پروردگارا پاک و منزهی تو ! ای پادشاه ، چقدر قدرت و توانایی تو زیاد است ،

و ای بخشنده ، سخاوت و توانگری تو چه فراوان است ، و ای بلند مرتبه ،

چقدر مقام

و منزلت تو بلند است ، تو صاحب عظمت و شکوه و بزرگواری هستی و

 هم سزاوار حمد و سپاس .

پروردگارا پاک و منزهی تو ! دست خود را به نیکی ها و خیرات گشوده ای ،

 و هدایت و راهنمایی از جانب تو شناخته شده است ، پس هر کس تو را

برای دین یا دنیا بخواهد به تو دست می یابد .

شهادت امام محمد باقر( علیه السلام )

امام محمد با قر ( علیه السلام ) با طرح مرموز و مخفیانه هشام بن عبدالملک مسموم شد و به

شهادت رسید ولی زهر دهنده و چگونگی آن به روشنی مشخص نیست . بعضی می نویسند

ابراهیم بن ولید بن عبدالملک آن حضرت را مسموم کرد و به گفته برخی دیگر زید بن الحسن

که با امام باقر ( علیه السلام ) خصومت داشت به دستور هشام بن عبدالملک زهر را بر زین

اسب مالید و اسب را به حضور امام باقر ( علیه السلام ) آورد و اصرار کرد که آن حضرت

بر آن سوار گردد . آن حضرت ناگزیر سوار شد و آن زهر در بدن او اثر کرد به گونه ای

که رانهایش متورم شد و سه روز بستری گردید و سر انجام به شهادت رسید .

در روزهای آخر عمر امام بود که امام صادق ( علیه السلام ) به پدر عرض کرد پدر جان

از آن روز که بستری شده ای هیچگاه شما را مثل امروز سالم تر ندیده ام و هیچ گونه نشانه

بیماری از چهره شما دیده نمی شود . فرمود پسرم آیا صدای پدرم علی بن الحسین را نشنیدی

که از پشت دیوار مرا طلبید و فرمود ای محمد به سوی ما بیا و شتاب کن .

شب شهادت امام باقر ( علیه السلام ) فرا رسید ، امام صادق ( علیه السلام ) به اتاق پدرش

آمد ، دید ایشان در حال مناجات با خداست ، با دست اشاره کرد که ساعتی بعد بیا .

پس از ساعتی امام صادق ( علیه السلام ) به بالین پدر آمد .

امام باقر ( علیه السلام ) به او فرمود : امشب آخرین شب عمر من است ، هم اکنون پدرم امام

سجاد ( علیه السلام ) آمد و شربتی گوارا آورد و فرمود پسرم از این شربت بیاشام که خداوند

وعده داده همین امشب روحت را قبض کند . مشهور آن است که شهادت آن حضرت در

 ذیحجه سال ۱۱۴ هجری رخ داد . روایت است که چون حضرت امام محمد باقر

( علیه السلام ) رحلت نمود حضرت صادق ( علیه السلام ) می فرمود که چراغ می افروختند

در آن حجره ای که حضرت در آن حجره وفات یافته بود . قبر امام محمد باقر ( علیه السلام )

در بقیع کنار پدر و عم بزرگوار خود حضرت امام حسن ( علیه السلام ) قرار دارد .

امام جواد ( علیه السلام )

امام جواد ( علیه السلام ) مدتی در بغداد بود سپس به مدینه رفت و تا آخر عهد

مامون درمدینه ماند و پس از درگذشت مامون که معتصم زمام خلافت را به

دست گرفت دوباره به بغداد احضار شد و تحت نظر بود تا این که به

تحریک معتصم و به دست همسر خود

مسموم شد و به شهادت رسید .

به روایتی امام جواد ( علیه السلام ) در روز ۲۸ محرم سال ۲۲۰ هجری به

بغداد وارد شد و معتصم که عموی ام الفضل همسر امام بود با جعفر پسر مامون

بر قتل آن حضرت همداستان شدند .

برای اجرای این نیت شوم به فکر آن که مبادا روزی خلافت از بنی عباس

به علویان منتقل شوبه تحریک ام الفضل پرداختند و گفتند که تو دختر و

برادرزاده خلیفه هستی و احترامت از هر جهت لازم است و شوهر تو محمد

بن علی الجواد ، مادر علی  الهادی فرزند خود را بر تو مزیت می دهد

( اشاره به سمانه مغربیه ) آنان آن قدر سعی کردند

تا ام الفضل تحریک شد و در باطن از شوهر خود منحرف گردید .

این سه تن سمی در انگور تزریق کرده به خانه ام الفضل فرستادند .

او هم ظرف انگور را در برابر شوهر خود گذاشت و از گوارایی آن توصیف نمود

و حضرت را به تناول آن ترغیب نمود. امام مقداری که از آن انگور تناول کرد ،

آثار سم در جگر خود احساس کرد و موجب رنج و تعب وی گردید .

ام الفضل با دیدن آن حال ، پشیمان و گریان شد .

حضرت فرمود چرا گریه می کنی ؟ اکنون که مرا کشتی گریه تو

سودی ندارد و بدان به جرم همین خیانتی که کردی چنان به تنگدستی و

فقر مبتلا شوی که هر چند برای فرار

از آن کوشش کنی ، به جایی نرسی و به دردی مبتلا شوی که علاج نداشته باشد .

عیاشی می گوید : ام الفضل بنا بر دعای آن حضرت به دردی مبتلا گردید که لاعلاج بود

و تمام هستی خود را صرف کرد اما بهبودی نیافت و بالاخره در فقر و

مسکنت از دنیا رفت .

احمد بن ابی خالد غلام امام جواد ( علیه السلام ) روایت می کند که در

خدمت آن حضرتبودم که ایشان مرا شاهد و گواه گرفتند بر انشاء وصیت خود ...

آن حضرت فرزند خود علی الهادی ( علیه السلام ) را وصی خویش

قرار داد و تا قبل از بلوغ ایشان قیومیت بر اموال خود از قبیل مزارع املاک و

مصارف آن را بر عهده عبد الله بن مشاور قرار داد و مقرر فرمودند تا زمانی که

حضرت هادی ( علیه السلام )  به سن

 بلوغ نرسد ، قیم به وظیفه خود عمل کند و پس از آن امام هادی ( علیه السلام )

سرپرست تمام موالی و املاک ایشان خواهد بود . در وصیت

امام جواد ( علیه السلام ) جهات تقیه

 و سیاست کاملا رعایت گردیده است تا چیزی مورد مشاجره واقع نشود .   

در حمد و ثنای پروردگار

حمد و ستایش مخصوص خدایی است که اول است بی آن که اولی

 پیش از او باشد وآخر است بی آن که آخری پس از او باشد .

خداوندی که دیده های بینندگان از دیدنش قاصر و اندیشه های وصف

 کنندگان از وصفش ناتوان است .

خداوندی که آفرینش را به قدرت خود ابداع کرد و آنان را به اراده

 و خواست خویش پدید آورد .

سپس مخلوقات را در مسیر اراده خود قرار داد و آنان را در راه

 عشق و محبت خویش برانگیخت ، بدان سان که آنان از حدودی که

 خداوند برایشان معین نموده است قدمی عقب تر یا جلوتر

 نمی توانند بردارند .

او برای هر یک از آفریدگان روزی معلوم و تقسیم شده ای قرار

 داد که هیچ کس نمی تواند اندکی از روی آن که افزوده است بکاهد

 یا چیزی به آن که کم است یفزاید .

آن گاه خداوند در زندگی برای او ( انسان ) عمری موقت تعین نمود

 و پایانی محدود برای آن قرار داد که با گذر روزهای عمرش به سوی

 آن گام بر می دارد و با سالهای عمرش آن را سپری می کند و چون آخرین

 گام را بردارد وشمار عمرش به پایان رسد خداوند جان او را می گیرد

 و به سوی ثوابی فراوان یا عذابی هولناک رهسپارش می سازد 

تا بد کاران را به دلیل عمل بدشان مجازات کنند و نیکوکاران را به

 واسطه کردارنیکشان پاداش دهد و این عین عدالت اوست .

نامهای او پاک و منزه است و نعمتهایش آشکار . هیچ کس نمی توتند

 از کار او باز خواست کند بلکه دیگرانند که باز خواست می شوند .

و حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که شناخت حمد و ثنای

 خویش را از بندگانش دربرابر همه نعمتهای پیاپی که به ایشان داده

 است دریغ می کرد آنها در نعمتهایش تصرف می کردند و سپاسگذاری

 نمی نمودند و از روزی اش به فراوانی بهره مند می گشتند و شکر

 او را به جای نمی آوردند .

و اگر چنین می کردند از مرز انسانیت به مرز حیوانیت خارج

 می شدند و آنگونه می گشتند که خداوند متعال آنان را در کتاب

 محکم خود ( قرآن )  توصیف کرده است.

و حمد و ستایش از آن خداوند است به سبب آن که خود را به ما

 شناساند و شیوه شکرو سپاس را به ما الهام نمود و درهای علم ربوبیت

 خویش را به روی ما گشود و ما را به اخلاص در توحید و یگانگی اش

 راهنمایی کرد و شک و تردید در امر خود دور ساخت .